Onderhoud en wassen merinwol
Merinowol staat bekend om zijn uitzonderlijke temperatuurregulerende eigenschappen, maar minstens zo bijzonder is hoe onderhoudsvriendelijk deze natuurlijke vezel eigenlijk is. Veel ouders denken dat wol kwetsbaar is en alleen met de hand gewassen kan worden. Dat gold vroeger misschien voor traditionele wol, maar moderne merinowol is juist ontwikkeld om intensief gebruikt én eenvoudig onderhouden te worden.
Sterker nog: een merinowollen slaapzak hoeft veel minder vaak gewassen te worden dan een katoenen of synthetische slaapzak. De vezels zijn van nature antibacterieel, geurwerend en vuilafstotend. Daardoor blijven ze langer fris en behouden ze jarenlang hun temperatuurregulerende eigenschappen.
Met een paar eenvoudige onderhoudstips blijft een kwalitatieve merinowollen slaapzak jarenlang mooi.
Waarom merinowol zo weinig onderhoud nodig heeft
In tegenstelling tot katoen of polyester houdt merinowol nauwelijks geurtjes vast. Dat komt doordat de wolvezels vocht opnemen in de kern van de vezel en weer langzaam afgeven aan de buitenlucht. Hierdoor krijgen bacteriën, die verantwoordelijk zijn voor nare geuren, veel minder kans om zich te vermenigvuldigen.
Daarnaast bevat merinowol van nature keratine en lanoline, stoffen die bijdragen aan de antibacteriële eigenschappen van de vezel. Hierdoor blijft merinowol veel langer fris dan synthetische materialen.
In de praktijk betekent dit dat een merinowollen slaapzak vaak helemaal niet gewassen hoeft te worden na een paar nachten slapen. Meestal is het voldoende om de slaapzak open te ritsen en enkele uren uit te hangen. De vezels herstellen zichzelf als het ware door vocht af te geven aan de omgeving, waardoor de slaapzak weer fris aanvoelt.
Doordat merinowol minder vaak gewassen hoeft te worden, blijft de stof bovendien veel langer mooi én is het beter voor het milieu.
Wassen
Hoewel merinowol minder vaak gewassen hoeft te worden, ontkom je er met baby's natuurlijk niet aan. Melk, spuug, fruit, ontlasting en andere ongelukjes horen nu eenmaal bij het ouderschap. Gelukkig zijn de meeste moderne merinowollen slaapzakken volledig machinewasbaar. Was de slaapzak bij voorkeur op 30 tot 40°C met een normaal wasprogramma. Veel mensen kiezen automatisch voor een wolprogramma, maar dat is lang niet altijd de beste keuze. Wolprogramma's zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor kwetsbare handgebreide wollen truien die nauwelijks beweging mogen krijgen. Moderne merinowollen slaapzakken zijn juist ontworpen om regelmatig gewassen te worden. Een normaal wasprogramma reinigt beter en centrifugeert krachtiger, waardoor de slaapzak schoner uit de machine komt en sneller droogt. Sluit vóór iedere wasbeurt altijd de rits volledig. Tijdens het wassen kan een open rits tegen de stof slaan of achter de wol blijven haken, waardoor beschadigingen kunnen ontstaan. Was lichte merinowollen producten bij voorkeur niet samen met nieuwe donkere kleding of spijkerbroeken. Omdat merinowol uitstekend vocht opneemt, kan het ook losgekomen kleurstoffen uit andere kleding opnemen.
Merinowol is van nature antibacterieel en stoot stof af, dus het hoeft niet vaak gewassen te worden (alleen als het echt vies is). Om het op te frissen,
hang je het gewoon even buiten of in de frisse lucht.
De grootste fout die veel mensen maken, is wachten met het behandelen van een vlek.
Merinowol heeft van nature een beschermende buitenlaag waardoor vuil niet direct diep in de vezel trekt. Die natuurlijke bescherming geeft je even de tijd om in te grijpen, maar hoe sneller je handelt, hoe groter de kans dat de vlek volledig verdwijnt.
Spoel de vlek daarom zo snel mogelijk uit met koud water. Verwijder eventuele vaste resten voorzichtig zonder te wrijven.
Behandel de plek vervolgens met een wolvriendelijke vlekkenzeep, ossengalzeep of een klein beetje afwasmiddel. Masseer dit voorzichtig in de stof en laat het zitten tot de slaapzak de wasmachine in gaat.
Een gewone wasbeurt verwijdert vervolgens meestal de resterende vervuiling.
Vlekken van melk, braaksel en ontlasting bevatten veel eiwitten en vetten. Deze kunnen zich tijdens het wassen permanent aan de vezels hechten wanneer ze niet eerst worden voorbehandeld.
Spoel daarom altijd eerst zoveel mogelijk vuil weg met koud water. Gebruik daarna een beetje afwasmiddel of ossengalzeep om de eiwitten los te maken.
Bij zeer hardnekkige vervuiling mag je éénmalig een biologisch wasmiddel gebruiken. Biologische wasmiddelen bevatten enzymen die eiwitten en vetten effectief afbreken. Ze zijn echter minder geschikt voor langdurig gebruik bij wol, omdat dezelfde enzymen op termijn ook de natuurlijke eiwitstructuur van de wolvezels kunnen aantasten.
Gebruik een biologisch wasmiddel daarom alleen als uitzondering en was de slaapzak daarna nogmaals met een normaal niet-biologisch wasmiddel. Zo verwijder je eventuele enzymresten die de gevoelige babyhuid kunnen irriteren.
Voor dagelijks gebruik is een vloeibaar wolwasmiddel of een mild niet-biologisch wasmiddel de beste keuze.
Niet-biologische wasmiddelen bevatten minder enzymen en zijn daardoor vriendelijker voor de natuurlijke keratinestructuur van de wolvezel.
Vloeibaar wasmiddel verdient bovendien de voorkeur boven waspoeder. Waspoeder lost niet altijd volledig op en kleine korrels kunnen tussen de vezels achterblijven.
Een speciaal wolwasmiddel is prettig, maar niet per se noodzakelijk. Een kwalitatief niet-biologisch vloeibaar wasmiddel werkt in de praktijk eveneens uitstekend.
Wasverzachter lijkt misschien een logische keuze om kleding zachter te maken, maar voor merinowol is het juist af te raden.
Wasverzachters leggen een dun laagje om de vezels heen. Hierdoor worden de natuurlijke ademende eigenschappen van de wol deels afgesloten. Juist het vermogen om vocht op te nemen en weer af te geven maakt merinowol zo bijzonder.
Wanneer de buitenste vezels worden bedekt met een chemisch laagje, vermindert de temperatuurregulerende werking van de stof.
Wil je de katoenen buitenkant van een slaapzak toch iets zachter maken? Voeg dan eventueel een klein scheutje natuurazijn of een oplossing van citroenzuur toe aan het vakje voor de wasverzachter. Dit verwijdert zeepresten, herstelt de natuurlijke pH van de wol en maakt de katoenen buitenlaag zachter zonder de vezels af te sluiten.
Gebruik daarnaast nooit bleekmiddelen, Vanish, Napisan of andere oxy-producten. Deze kunnen de eiwitstructuur van wol vrijwel direct beschadigen.
Drogen
Na het wassen laat je een merinowollen slaapzak het liefst aan de lucht drogen. Merinowol droogt verrassend snel doordat de vezels vocht efficiënt afgeven aan de omgeving. Vaak droogt de wol zelfs sneller dan een katoenen buitenlaag. Een warm droogrek binnenshuis of een goed geventileerde ruimte is meestal voldoende. Ook een verwarmd droogrek of een lauwe radiator kan prima worden gebruikt. Heeft de slaapzak een katoenen buitenlaag, dan verdient luchtdrogen de voorkeur boven de droger. Katoen heeft namelijk een grotere kans op lichte krimp dan merinowol. Langdurige blootstelling aan fel zonlicht kun je beter vermijden, vooral bij lichte kleuren. UV-straling kan op termijn een lichte vergeling van wol veroorzaken. Na het wassen is het bovendien verstandig de slaapzak voorzichtig weer in model te trekken terwijl deze nog licht vochtig is. Vooral langs de rits zorgt dit ervoor dat de stof mooi vlak opdroogt.
Na de eerste paar wasbeurten kunnen kleine pluisjes of bolletjes zichtbaar worden. Veel mensen denken dan dat de stof slijt, maar bij hoogwaardige merinowol is juist het tegenovergestelde waar.
Tijdens het breien blijven altijd enkele kortere wolvezels tussen de langere vezels zitten. Door het dragen en wassen werken deze zich langzaam naar het oppervlak van de stof.
Deze pluisjes verdwijnen vanzelf naarmate de slaapzak vaker wordt gebruikt. De stof wordt daardoor uiteindelijk juist gladder, zachter en egaler dan toen hij nieuw uit de verpakking kwam.
Gebruik je de slaapzak een tijdje niet? Berg hem dan altijd schoon op. Motten worden namelijk niet aangetrokken door wol zelf, maar door achtergebleven huidvetten, voedselresten en andere eiwitten op de stof.
Bewaar merinowol daarom op een droge plek. Cederhout, lavendel of cederolie kunnen helpen om motten op afstand te houden.
Twijfel je of er motteneitjes aanwezig zijn? Leg de slaapzak dan 24 uur in een afgesloten zak in de vriezer. Hiermee worden eventuele eitjes onschadelijk gemaakt zonder de wol te beschadigen.
